در صنعت نفت، جایی که دقت، برنامهریزی، تصمیمگیری و مدیریت بحران نقشی تعیینکننده در تداوم جریان انرژی کشور دارد، بانوانی حضور دارند که با دانش، پشتکار و نگاه حرفهای خود، مسیرهای تازهای از موفقیت را ترسیم کردهاند.
«شادی انوشا» رئیس برنامهریزی شرکت خطوط لوله و مخابرات نفت منطقه غرب، از جمله افرادی است که سالها تجربه، تخصص و تعهد را در یکی از حساسترین بخشهای صنعت انتقال نفت کشور به نمایش گذاشته است. او که فعالیت خود را به عنوان نخستین مهندس زن در واحدهای فنی منطقه غرب آغاز کرد، امروز با تکیه بر دانش، تجربه یکند.
در این گفتوگو، از زندگی شخصی، مسیر ورود به صنعت نفت، چالشهای حضور در محیطی عمدتاً مردانه، دستاوردهای حرفهای و نگاه او به آینده صنعت نفت و نقش بانوان در آن پرسیدهایم.
آنچه در ذیل می آید بخشی از این گفت و گوی صمیمانه است:
– خانم انوشا، اگر بخواهیم شما را فارغ از سمت و مسئولیتهای سازمانی معرفی کنیم، «شادی انوشا» را چگونه توصیف میکنید؟
من متولد سال ۱۳۵۸ و اهل کرمانشاه هستم. در خانوادهای فرهنگی رشد کردم و پدر و مادرم هر دو از بازنشستگان آموزش و پرورش هستند. از دوران کودکی، به دلیل اشتغال والدینم، بخشی از مسئولیتهای خانواده به من سپرده میشد و همین موضوع باعث شد مسئولیتپذیری، نظم و استقلال را از سنین پایین تجربه کنم. امروز نیز معتقدم بسیاری از ویژگیهای شخصیتی و حرفهای من ریشه در همان سالها دارد. متأهل هستم و دو دختر دارم که یکی دانشجوی پرستاری و دیگری دانشآموز دوره متوسطه اول است.
– دوران تحصیل و سالهای جوانی شما چگونه گذشت و چه عواملی باعث شد به حوزههای فنی و مدیریتی در صنعت نفت علاقهمند شوید؟
بخش عمده دوران تحصیل و دانشگاه من صرف درس خواندن شد و میتوانم بگویم دانشآموز و دانشجوی پرتلاشی بودم. انتخاب رشته مهندسی برق ـ الکترونیک بیش از آنکه ناشی از علاقه باشد، به روحیه متفاوتطلبی من برمیگشت. در سالهایی که تعداد کمی از دختران به سراغ رشتههای مهندسی میرفتند، ترجیح دادم مسیری متفاوت را انتخاب کنم و وارد رشتهای شوم که در آن زمان سخت و چالشبرانگیز محسوب میشد.
– اگر بخواهید سه ویژگی شخصیتی خود را که در موفقیت حرفهایتان نقش اساسی داشتهاند نام ببرید، آنها چه هستند؟
پشتکار، برنامهریزی و هدفمند بودن.
– مسیر زندگی شما چگونه به صنعت نفت و بهویژه شرکت خطوط لوله و مخابرات نفت ایران گره خورد؟
پیش از ورود به صنعت نفت، حدود سه سال و نیم در یکی از کارخانههای قطعهسازی ایرانخودرو به عنوان رئیس تعمیرات و نگهداری فعالیت میکردم. جالب است که برادرم بدون اطلاع من فرم استخدامی صنعت نفت را تکمیل و ارسال کرده بود و من تا زمان دعوت به آزمون و مصاحبه از این موضوع خبر نداشتم. پس از طی مراحل استخدام، پیشنهادهایی برای فعالیت در بخشهای مختلف وزارت نفت و پالایشگاه اصفهان داشتم، اما به دلیل بومی بودن، در نهایت به شرکت خطوط لوله و مخابرات نفت منطقه غرب معرفی شدم.
– از اولین روز حضور خود در این صنعت برایمان بگویید. چه حسی داشتید و آیا تصور میکردید روزی در جایگاه ریاست برنامهریزی منطقه غرب قرار بگیرید؟
سالهای نخست حضورم در شرکت چندان آسان نبود. در سال ۱۳۸۵ به عنوان نخستین زن مهندس در واحد فنی ابزار دقیق منطقه غرب مشغول به کار شدم؛ محیطی که کاملاً مردانه بود و پذیرش حضور یک زن در چنین جایگاهی برای برخی افراد دشوار به نظر میرسید. این تصور وجود داشت که مشاغل فنی بیشتر مناسب آقایان هستند. با این حال، هیچگاه نسبت به آینده حرفهای خود ناامید نشدم و با یادگیری مستمر، تلاش و پشتکار مسیرم را ادامه دادم.
– لطفاً مروری بر سوابق کاری خود داشته باشید. در چه بخشها و مسئولیتهایی فعالیت کردهاید و این تجربیات چه تأثیری بر نگاه مدیریتی امروز شما داشتهاند؟
فعالیت خود را در خرداد ۱۳۸۵ به عنوان مهندس تعمیرات سیستمهای مکانیزه در واحد ابزار دقیق و کنترل آغاز کردم. پس از آن در حوزه شبکه و مخابرات نیز فعالیت داشتم و در پروژههای مهم فناوری اطلاعات و ارتباطات شرکت مشارکت کردم. این تجربیات به من آموخت که موفقیت در مدیریت، نیازمند شناخت دقیق فرآیندها، یادگیری مستمر و نگاه سیستمی به مسائل است.
– در طول سالهای فعالیت، کدام مسئولیت یا سمت را نقطه عطفی در مسیر حرفهای خود میدانید و چرا؟
دوران فعالیت به عنوان مهندس شبکه برای من نقطه عطف مهمی بود. این دوره همزمان با اجرای پروژه شبکه LAN در مناطق دوازدهگانه شرکت و توسعه سامانههای اتوماسیون اداری و مالی بود. حضور در این پروژهها به عنوان ناظر و گذراندن بیش از هزار ساعت آموزش تخصصی، نقش مهمی در رشد حرفهای من داشت.
-مهم ترین تجربه یا رویدادی که مسیر حرفهای شما را تغییر داد و موجب رشد بیشترتان شد، چه بود؟
تلاش برای اثبات این موضوع که یک زن نیز میتواند در حوزههای فنی و عملیاتی صنعت نفت موفق باشد. شاید در ابتدای مسیر نگاههای تردیدآمیز وجود داشت، اما همین نگاهها انگیزهای شد تا با تلاش بیشتر تواناییهای خود را در عمل نشان دهم.
– کدام دستاوردهای حرفهای برای شما ماندگارتر و افتخارآفرینتر بودهاند؟
تمام مسئولیتهایی که بر عهده داشتهام برای من ارزشمند و آموزنده بودهاند. از اجرای برنامههای PLC در واحد ابزار دقیق و کنترل گرفته تا مشارکت در پروژه شبکه LAN و همچنین انتخاب به عنوان یکی از دبیران برتر مناطق دوازدهگانه شرکت، همگی برایم خاطراتی ارزشمند و افتخارآفرین هستند.
– اصلیترین چالش شما در مسئولیت فعلی چیست؟
حوزه برنامهریزی بسیار گسترده و متنوع است و بخشهایی مانند انرژی، کیفیت، بهرهوری و اطلاعات مدیریت را در بر میگیرد. در چنین فضایی، نظم، زمانبندی دقیق و ارائه بهموقع گزارشهای مدیریتی اهمیت فراوانی دارد؛ زیرا ارزش این گزارشها زمانی مشخص میشود که در تصمیمگیریهای سازمانی مورد استفاده قرار گیرند.
– مهمترین برنامهای که هماکنون در دست اجرا دارید چیست؟
یکی از مهمترین برنامههای حوزه برنامهریزی، طراحی و استقرار یک داشبورد مدیریتی یکپارچه است. این سامانه میتواند با ایجاد بانک اطلاعاتی جامع، از دوبارهکاریها جلوگیری کرده و دسترسی مدیران به اطلاعات مورد نیاز را تسهیل کند.
– حضور در صنعتی که عموماً مردانه تلقی میشود چه تجربیاتی برای شما به همراه داشته است؟
در سالهای ابتدایی استخدام، نگاه سنتی نسبت به حضور زنان در بخشهای فنی و عملیاتی کاملاً محسوس بود و بسیاری تصور میکردند جایگاه بانوان صرفاً در بخشهای اداری و مالی است. اما با گذشت زمان، ورود نیروهای جوان و تحصیلکرده و تغییر نگرشها باعث شد این دیدگاهها تا حد زیادی اصلاح شود.
– آیا در مسیر رشد حرفهای خود با نگاههای تردیدآمیز یا موانعی مواجه شدهاید؟
طبیعتاً در چنین مسیری با چالشها و تردیدهایی مواجه بودهام، اما همواره تلاش کردهام با تسلط بر حوزه کاری، یادگیری مستمر و انجام دقیق مسئولیتها پاسخ این تردیدها را در عمل بدهم.
– حضور بانوان در سطوح مدیریتی چه ارزش افزودهای برای سازمانها ایجاد میکند؟
امروزه بانوان در بالاترین سطوح علمی و تخصصی حضور دارند و در کنار مسئولیتهای خانوادگی، نقشهای مهم حرفهای را نیز بر عهده میگیرند. حضور آنان در سطوح مدیریتی میتواند به افزایش دقت، نظم، مسئولیتپذیری و نگاه چندجانبه در تصمیمگیریهای سازمانی کمک کند.
– مهمترین مانع پیش روی بانوان متخصص برای ورود به حوزههای فنی و عملیاتی چیست؟
مهمترین چالش، محدود بودن فرصتهای برابر برای رشد شغلی و همچنین مسئولیتهای خانوادگی است که معمولاً فشار بیشتری بر بانوان وارد میکند. در برخی حوزههای فنی و عملیاتی نیز هنوز فرصتهای مدیریتی برای زنان محدودتر از مردان است.
– چه توصیهای برای دختران جوان علاقهمند به صنعت نفت دارید؟
صنعت نفت یکی از بهترین حوزههای فعالیت برای فارغالتحصیلان رشتههای فنی است. اگر دانش، تخصص و پشتکار کافی وجود داشته باشد، موفقیت دور از دسترس نخواهد بود. البته این مسیر برای بانوان آسان نیست، اما قطعاً شدنی است.
– با وجود مسئولیتهایی که بر عهده دارید، چگونه میان زندگی خانوادگی و کار تعادل برقرار میکنید؟
ایجاد این تعادل کار سادهای نیست. گاهی احساس میکنم زمان کافی در اختیار ندارم و ناچارم از بخشی از علایق شخصی خود صرفنظر کنم تا بتوانم زمان بیشتری را به خانواده اختصاص دهم و بخشی از ساعات غیبت خود را جبران کنم.
– خانواده چه نقشی در موفقیتهای حرفهای شما داشتهاند؟
همراهی و حمایت خانواده، بهویژه همسرم، نقش بسیار مهمی در موفقیتهای حرفهای من داشته است. در سالهایی که فرزندانم کوچکتر بودند یا زمانی که در مأموریتهای کاری حضور داشتم، حمایت و همکاری ایشان کمک بزرگی برای من بود.
– خارج از فضای کاری، برای کسب آرامش و بازیابی انرژی چه میکنید؟
با وجود محدود بودن اوقات فراغت، به طراحی و دوخت علاقهمند هستم و از طریق آموزشهای مجازی این علاقه را دنبال میکنم.
– آخرین کتاب، اثر فرهنگی یا تجربهای که تأثیر عمیقی بر شما گذاشته، چه بوده است؟
کتاب «ما کارها را متفاوت انجام میدهیم» نوشته مارک استیونسون. این کتاب درباره افرادی نوآور است که تلاش میکنند جهان را به مکانی بهتر تبدیل کنند و با نگاهی متفاوت برای مسائل پیچیده راهحلهای تازهای ارائه میدهند.
– اگر امروز فرصت دیدار با «شادی انوشا»ی بیست سال پیش را داشتید، چه توصیهای به او میکردید؟
شاید توصیه میکردم مسیر معلمی را که پدر و مادرم پیشنهاد میدادند جدیتر بررسی کند و زمان بیشتری را در کنار فرزندانش سپری کند؛ هرچند از مسیر حرفهای خود نیز رضایت دارم.
– و در پایان، موفقیت را در یک جمله چگونه تعریف میکنید؟
به باور من، موفقیت بیش از هر چیز به خوشبینی، تلاش و زاویه نگاه ما به زندگی بستگی دارد. زمانی که عمیقاً چیزی را بخواهیم و برای آن تلاش کنیم، مسیر تحقق آن نیز هموارتر خواهد شد.
ماموریت ما در زندگی فقط زنده ماندن نیست بلکه شکوفایی و رسیدن به موفقیت است.
گفتوگو با شادی انوشا نشان میدهد که موفقیت در صنعت نفت صرفاً حاصل دانش فنی و تجربه مدیریتی نیست؛ بلکه ترکیبی از پشتکار، مسئولیتپذیری، نگاه آیندهنگر و باور به تواناییهای فردی است. حضور بانوان متخصص در عرصههای راهبردی صنعت نفت نه تنها نمادی از توانمندی و شایستگی زنان ایرانی است، بلکه افقهای تازهای را برای توسعه و پیشرفت سازمانی ترسیم میکند.
مسیر حرفهای او نمونهای از حضور مؤثر بانوان در یکی از راهبردیترین صنایع کشور است؛ حضوری که میتواند الهامبخش نسل جوان برای ورود به عرصههای تخصصی و مدیریتی باشد.
