سؤال ۱: پژوهش چه نقشی در ارتقای ایمنی، پایداری و بهرهوری خطوط لوله در منطقه مرکزی ایفا میکند؟
پژوهش را میتوان موتور محرک تحول در حوزه خطوط لوله دانست. در منطقه مرکزی، رویکرد پژوهشی ما مبتنی بر «پیشبینی و پیشگیری» است و دقیقاً در همین چارچوب، پژوهش نقشی حیاتی در ارتقای ایمنی، پایداری و بهرهوری ایفا میکند.
در حوزه ایمنی، توسعه روشهای نوین پایش سلامت خطوط لوله از جمله استفاده از حسگرهای هوشمند، پهپادها و تحلیل دادههای عملیاتی، امکان شناسایی زودهنگام نقصهای احتمالی را فراهم میکند. همچنین تحقیق در زمینه پوششهای جدید و مقاومتر و شبیهسازی سناریوهای حادثه، به بهینهسازی طرحهای واکنش اضطراری منجر میشود.
در بُعد پایداری، پژوهشهای مرتبط با حفاظت کاتدی، مقابله با خوردگی در شرایط خاص اقلیمی منطقه مرکزی و ارزیابی اثرات زیستمحیطی فعالیتها، به حفظ داراییهای فیزیکی و صیانت از محیط زیست کمک میکند.
از منظر بهرهوری نیز، تحقیق در زمینه بهینهسازی فرآیندهای انتقال، کاهش افت فشار، مدیریت هوشمند پمپاژ و پیشبینی تعمیرات، منجر به کاهش توقفهای ناخواسته، صرفهجویی اقتصادی و افزایش قابلیت اطمینان شبکه میشود.
سؤال ۲: مهمترین اولویتهای پژوهشی منطقه مرکزی در سال جاری چه مواردی هستند؟
در سال جاری، چند محور اصلی بهعنوان اولویتهای پژوهشی منطقه مرکزی تعریف شده است. نخست، افزایش قابلیت اطمینان خطوط لوله قدیمی از طریق ارزیابی علمی و دقیق باقیمانده عمر خطوطی که سابقه عملیاتی طولانی دارند.
دوم، توسعه و بومیسازی سامانههای پایش هوشمند و آنلاین سلامت خطوط لوله مبتنی بر دادههای لحظهای، در قالب سیستمهای مدیریت یکپارچگی.
سوم، بهینهسازی مصرف انرژی در ایستگاههای پمپاژ از طریق بررسی عملکرد پمپها، موتورهای برقی و توربینی و ارائه راهکارهای کاهش مصرف انرژی.
در نهایت، ارتقای امنیت سایبری سیستمهای کنترل و مخابرات، با توجه به تهدیدات نوظهور، یکی از اولویتهای جدی پژوهشی منطقه محسوب میشود.
سؤال ۳: پژوهش چگونه میتواند منطقه مرکزی را برای چالشهای آینده صنعت انرژی آماده کند؟
پژوهش با ایجاد یک «سپر دانشی» و تقویت افقبینی فناورانه، منطقه مرکزی را برای مواجهه با چالشهای آینده صنعت انرژی آماده میکند. برای نمونه، پژوهش در زمینه تابآوری خطوط لوله در برابر تغییرات اقلیمی، از جمله افزایش دما، خشکسالی، فرونشست زمین و سیلابهای ناگهانی، به ما کمک میکند راهکارهای پیشگیرانه و سازگارانه را پیش از وقوع بحرانها طراحی و اجرا کنیم.
سؤال ۴: چشمانداز پژوهش در منطقه مرکزی را در پنج سال آینده چگونه ترسیم میکنید؟
در افق پنجساله، چشمانداز پژوهش در منطقه مرکزی دستیابی به یک چرخه کامل و منسجم شامل «شناسایی نیاز، پژوهش، توسعه، پیادهسازی و ارزیابی» است.
هدفگذاری ما تبدیل منطقه مرکزی به یک قطب تخصصی پژوهشی در حداقل یک حوزه کلیدی، مانند مدیریت سلامت خطوط لوله یا امنیت سایبری، در سطح شرکت است.
همچنین اجرای پروژههای مشترک کاربردی و تبدیل ایدههای علمی به راهکارهای عملیاتی، و نهادینهسازی فرهنگ تحقیق، توسعه و نوآوری در میان حداقل ۲۰ درصد از نیروهای فنی و مهندسی منطقه، از ارکان اصلی این چشمانداز به شمار میرود.
سؤال ۵: برای تقویت فرهنگ پژوهش میان کارکنان منطقه مرکزی چه اقداماتی انجام شده است؟
در این زمینه، رویکرد ما حرکت از شعار به عمل بوده است. تشکیل گروههای حل مسئله و تیمهای پروژهای کوچک حول چالشهای واقعی عملیاتی، یکی از اقدامات مؤثر بوده است.
همچنین تقدیر عمومی از پژوهشگران و نوآوران در مراسمهای رسمی و معرفی آنان بهعنوان الگو، نقش مهمی در تقویت انگیزه و نهادینهسازی فرهنگ پژوهش ایفا کرده است.
سؤال ۶: نقش کارکنان جوان و نیروهای تازهوارد در فعالیتهای پژوهشی چگونه تعریف میشود؟
نیروهای جوان و تازهوارد، سرمایههای اصلی نوآوری و تحول در منطقه مرکزی هستند. انتظار میرود این نیروها با نگاهی تازه و بهدور از عادتهای تثبیتشده، نقد سازنده به فرآیندها داشته باشند.
تسلط آنها بر دانش روز و فناوریهای دیجیتال، زمینهساز ارائه راهکارهای نوین است. مشارکت در قالب پایاننامههای دانشجویی، طرحهای کارآموزی و عضویت در تیمهای پژوهشی، فرصت مناسبی برای حل مسائل واقعی فراهم میکند. انرژی و اشتیاق این نیروها میتواند محرکی جدی برای کل مجموعه باشد.
سؤال ۷: چه مشوقهایی برای ارائه ایدهها و طرحهای پژوهشی از سوی کارکنان وجود دارد؟
مشوقها در دو سطح معنوی و مادی تعریف شدهاند. اعطای جوایز نقدی به ایدههای برتر، لحاظ کردن امتیاز فعالیتهای پژوهشی در ارزیابی عملکرد، صدور گواهی و لوح تقدیر و معرفی کارکنان برای حضور در همایشهای ملی و بینالمللی، از جمله این مشوقهاست.
همچنین حمایت از ثبت اختراع و انتشار مقاله با نام کارکنان و فراهم کردن دسترسی به منابع اطلاعاتی و آزمایشگاهی، بستر لازم برای فعالیتهای پژوهشی را تقویت کرده است.
سؤال ۸: آیا نمونهای وجود دارد که یک ایده پژوهشی منجر به تغییر رویه اجرایی در مراکز انتقال نفت شده باشد؟
بله، نمونهای کاملاً عینی وجود دارد. در یکی از مراکز انتقال نفت، کارشناس واحد تعمیرات با تحلیل دادههای تاریخی تعمیرات و بررسی الگوهای شکست، به این نتیجه رسید که یک نوع خاص از نشتبند مکانیکی در شرایط بهرهبرداری منطقه مرکزی نرخ شکست بالاتری دارد.
وی با ارائه گزارشی مستند، پیشنهاد جایگزینی این قطعه با نمونهای دیگر با جنس و ابعاد متفاوت و کنترل کیفی دقیقتر را مطرح کرد. پس از انجام ارزیابیها و آزمایشهای میدانی، این پیشنهاد پذیرفته شد و دستورالعمل تعمیرات و نصب بازنگری گردید. نتیجه این تغییر رویه، کاهش حدود ۵۰ درصدی نشتیهای گزارششده در سال بعد بود.
سؤال ۹: چگونه نیازهای عملیاتی مراکز انتقال نفت به موضوعات پژوهشی تبدیل میشوند؟
این فرآیند از مسیرهای مختلفی شکل میگیرد؛ از جمله نظام پیشنهادها که در آن ایدههای کارکنان بررسی و موارد نیازمند تحقیق انتخاب میشوند.
جلسات آسیبشناسی و حل مسئله نیز نقش مهمی دارند؛ مشکلاتی که راهحل فوری ندارند، به پروژههای پژوهشی تبدیل میشوند.
همچنین گزارشهای حوادث و خرابیها، از طریق ریشهیابی علمی، خود به موضوعات پژوهشی ارزشمند تبدیل میشوند و در نهایت، واحدهای عملیاتی میتوانند بهطور مستقیم درخواست تحقیق یا امکانسنجی فناوریهای جدید را مطرح کنند.
سؤال ۱۰: چه چالشهایی در پیادهسازی نتایج پژوهش در محیطهای عملیاتی وجود دارد؟
مهمترین چالشها شامل مقاومت در برابر تغییر و تمایل به ادامه روشهای سنتی، محدودیتهای بودجهای، عدم تطابق کامل برخی راهکارهای پژوهشی با واقعیتهای میدانی و همچنین ملاحظات حقوقی و مقرراتی است.
برای غلبه بر این چالشها، مشارکت همه ذینفعان از ابتدای تعریف پروژه پژوهشی ـ شامل پژوهشگران، مجریان، مدیران و پشتیبانان مالی ـ امری ضروری و تعیینکننده است.





